غربال

به گزارش شیعه آنلاین، در شامگاه 29 ذی حجة الحرام 1433 هـ قمری و در آستانه ماه محرم الحرام طبق روال سال های گذشته جمعی از روحانیون مبلّغ از نقاط مختلف کشور و نیز روحانیونی از خارج کشور و شخصیت های برجسته حوزه علمیه در بیت مرجع عالیقدر حضرت آیت الله سید «صادق شیرازی» حضور به هم رساندند تا از رهنمودهای ایشان استفاده کنند.

در این دیدار حضرت آیت الله شیرازی ضمن خوشامدگویی به میهمانان، فرا رسیدن ماه محرم و صفر، ماه اندوه و عزا را به حضرت امام زمان (عج)، مؤمنان، به ویژه واعظان، عالمان، نویسندگان و شاعران و مرثیه سرایان که در قضیه حضرت سیدالشهدا (ع) شرکت و فعالیت دارند تسلیت گفت.

آنگاه در تبیین اهداف امام حسین (ع) از قیامشان به فرمایش آن حضرت استناد کرد که فرمودند: «اُرید أن آمر بالمعروف وأنهی عن المنکر, وأسیر بسیرة جدّی رسول الله (ص) وأبی علیّ بن أبی طالب (ع) می خواهم امر به معروف کنم و از منکر بازدارم و به سیره جدم رسول خدا (ص) و پدرم علی بن ابی طالب (ع) رفتار نمایم».

حضرت آیت الله شیرازی افزود: این فرمایش، مکرراً از امام (ع) بیان شده "در مدینه به هنگام رفتن به مکه، در نامه ای که به برادر خود، یعنی محمد حنفیه و در عراق نیز که شاید در رو به رو شدن با اصحاب حُر در نزدیکی کربلا بوده است". این که امام (ع) سیره جدشان رسول خدا (ص) را با سیره ی پدرشان امیرمؤمنان (ع) ضمیمه کردند در واقع عبارت دیگر «انفسنا» در قرآن کریم است که مراد: امیرمؤمنان (ع) نفس رسول خدا (ص) بوده و سیره ی امیرمؤمنان (ع) با سیره رسول خدا (ص) یکی است.

این مرجع عالیقدر در ادامه گفت: طبق روایات معتبر و صحیح امام زمان عجّل الله تعالی فرجه الشریف نیز همین روش را دنبال خواهند کرد و به دیگر بیان چهارده معصوم (ع) همگی شان یک حقیقت هستند یک هدف را دنبال می کردند و هر امامی اگر در زمان امامی دیگر زندگی می کرد همانند آن امام رفتار می نمود و به یقین دنبال آن می بود تا بی عدالتی را از جامعه برچیند و به یاری ستمدیدگان بشتابد.

حضرت آیت الله شیرازی سپس به بیان یکی از کنش های رسول خدا (ص) پرداخته و گفت: در پی کاری که نابخردانه از بعضی نابخردان نسبت به بنی مصطلق صورت گرفت و زیان هایی بر آنان وارد شد بر اساس روایات معتبر موجود در بحارالانوار و دیگر منابع، رسول خدا (ص) امیرمؤمنان (ع) را برای دلجویی و دادن غرامت نزد آنان فرستادند. در نتیجه، امام به ازای هر خون ریخته شده، جنین سقط شده، حتی جنین چارپایی که در شکم تلف شده، مال تلف شده، آبخوری شکسته شده ی سگان که غالباً کوزه شکسته بود، ریسمان پاره شده ی چوپان ها، زانوبند از بین رفته ی شتران و به ازای هر خسارتی، دیه و خسارت و نیز اضافه دادند و در خاتمه به آنان خطاب نموده و فرمودند: آیا از رسول خدا (ص) راضی شدید؟

شگفتا که امام (ع) ترسیدنِ زنان و کودکان را نیز لحاظ داشته و به ازای آن خسارتی دادند. در این میان صدمه دیدگانی که مورد زیان خود را نمی دانستند از عطای امیرالمؤمنین (ع) هم برخوردار شدند. آنگاه امام (ع) به پیامبر (ص) عرضه داشتند: یا رسول الله با این که جماعت دریافتند که جنایت صورت گرفته در حقّشان نه به دستور شما که خودسرانه بوده است، اما مبلغی به آنان دادم تا از شما راضی شوند.

حضرت آیت الله شیرازی افزود: آنچه امروزه در دنیا به عنوان دمکراسی مطرح است، به صورت قطع و یقین از منش و روش حکومتی عادلانه رسول خدا (ص) و امیرمؤمنان (ع) گرفته شده است و یکی از صدها موارد سیره آن پاکان است که باید واعظان و علما به جهانیان معرفی کنند تا جهانیان دریابند که امام حسین (ع) برای احیای همین شیوه عادلانه حکومتی، که خدا به آن فرمان داده خود و همراهان خود را قربانی نمودند. فرزند رسول خدا با چنین اندیشه ای شهید شدند، ولی دشمنان اهل بیت عصمت و طهارت در پی آن، مساجدی ساختند و در آن لعن حضرت علی (ع) و اهل بیت حضرت می کردند و بدین ترتیب تبرک می جستند!

حضرت آیت الله شیرازی ادامه داد: بنابراین جهانیان باید از عمق ماجرای کربلا و دستاورد این حادثه بزرگ شهادت آگاه شوند، حال هرکه بخواهد هدایت پذیرد و هرکه نخواهد روی برتابد، چنان که قرآن کریم می فرماید: «لِّیَهْلِکَ مَنْ هَلَکَ عَن بَیِّنَةٍ وَیَحْیَی مَنْ حَیَّ عَن بَیِّنَةٍ؛ تا آنان که به هلاکتِ گمراهی می رسند از روی اتمام حجت باشد و آنان که به حیات ابدیِ هدایت دست می یابند نیز از روی دلیل روشن باشد». به دیگر بیان بر راه یافته و گمراه گشته اتمام حجت شود.

این مرجع تقلید در بخش دیگری از سخنان خود گفت: در زمان یزید مظاهر اسلامی، از قبیل: نماز، حج، روزه و جز آن وجود داشت و به یک سخن، حکومتی وجود داشت که به جانشینی رسول خدا (ص) و خلافت اسلامی تظاهر می کرد و بنابر نقل علامه مجلسی از تفسیر منسوب به امام عسکری (ع) در یک سال چهار و نیم میلیون حاجی در عرفات گرد آمده بودند، اما روح اسلام وجود نداشت و سیره رسول خدا (ص) و امیرمؤمنان (ع) از جامعه رخت بربسته بود و امام حسین (ع) با قیام خود، خیلی از مطالبی که بر مردم پنهان مانده بود آشکار کردند.

وی افزود: با قیام آن حضرت، ماهیت حکومت یزید آشکار شد که ماجرای به منجنیق بسته شدن کعبه، و قصه ی حرّه، حوادث یمن و پنجاه سال ظلم و جنایاتی که بر اهل بیت و شیعیان رفت از آن جمله است و گرد آوردن تمام این امور به دائرة المعارفی بزرگ نیاز دارد. روحانیون و واعظان باید مسائل کربلا و شهادت را بازگویند و جایگاه والای برگزاری شعائر حسینی را تبیین کنند. امام سجاد (ع) طبق روایت و تاریخ چهل سال بعد از واقعه ی عاشورا زنده بودند و از هر فرصتی بهره جسته، از ماجرای خونین کربلا یاد می کردند.

حضرت آیت الله شیرازی سپس خطاب به روحانیون جوان گفت: شما حوادث سال های 61 ـ 111 قمری را و این که در این دوران چه ستم هایی بر شیعیان روا داشته شد در نوشته ای گرد آورید تا در حافظه ی تاریخ بماند.

سپس درباره جایگاه سوگواری و اشک ریختن بر حضرت سیدالشهدا (ع) گفت: امام زمان (عج) در باب سوگواری و گریستن بر آن حضرت خطاب به جدّ خود نموده و گفتند: «ولأبکین علیک بدل الدموع دماً؛ و به جای اشک، خون بر تو می گریم». این بدان معناست که هروقت گریه بسیار باشد، غدد اشک ساز در تبدیل خون به اشک ناتوان می مانند و خون به طور مستقیم از چشم ها جاری می شود و این یعنی اراده ی معصوم که به امر خدا است بر پایدار ماندن واقعه عاشورا با همه ی ویژگی هایش است.

حضرت آیت الله شیرازی در باب اهمیت زیارت امام حسین (ع) از منظر فقه گفت: در مسأله حج، بازبودن راه، امنیت سفر و استطاعت مالی و بدنی شرط صحت حج می باشد، اما هیچ مسأله ی فقهی یا روایتی با این مضمون و منطوق درباره ی زیارت امام حسین (ع) وجود ندارد، بلکه برعکس بر بی توجهی به خطرهای احتمالی و حتی قطعی موجود در راه زیارت امام حسین (ع) تأکید شده است.

وی ادامه داد: در روایت آمده است که شخصی به امام (ع) عرض کرد: «از مردم ارَّجان (از شهرهای استان فارس) هستم و اگر به زیارت امام حسین (ع) بروم به دلیل شهرتم، غیبتم محسوس خواهد بود و مورد آزار حاکمان قرار خواهم گرفت. تکلیف من چیست؟ امام (ع) فرمودند: أما ترید أن یراک الله فینا خائفاً؛ آیا دوست نداری که خدا تو را در راه ما هراسان و ترسان ببیند؟». آن شخص با این سخن می خواست عذری بیاورد و بگوید ممکن است که سفر به کربلا سبب گرفتاری و هلاکت وی خواهد شد، اما امام (ع) چنین تهلکه ای را بلامانع خواندند.

این مرجع تقلید افزود: شعائر حسینی یک حکم دارد و یک موضوع که: آب دادن و اطعام کردن ـ که گاهی از آن جلوگیری می کنند ـ از آن جمله بوده و مستحب می باشد و برخی از بزرگان علما و فقها آن را واجب کفایی دانسته اند و بعضی تا مرحله ی قبل از مخاطرات جانی مستحب شمرده اند، اما مواجه شدن با خطر را نپذیرفته اند.

سپس افزود: مرحوم علامه امینی بر روایتی که در کتاب معتبر کامل الزیارات ابن قولویه نقل شده، حاشیه ای زده است و می فرماید: جمع کثیری از فقهای شیعه فرموده اند که اقامه شعائر حسینی جایز است، حتی اگر انسان بداند همان دم کشته خواهد شد.

حضرت آیت الله شیرازی به مناسبت موضوع گفت: مرحوم شیخ خضر که مزارش بعد از حرم امیرالمؤمنین (ع) پرزائرترین مزارات نجف اشرف است از شاگردان علامه بحرالعلوم بود. شرح حال نویسان در آثار خود از زهد و علم شیخ خضر بسیار نوشته اند. ایشان کتابی با عنوان «ابواب الجنان و بشائر الرضوان» دارد که مانند مفاتيح الجنان حاوی دعا و زیارت است. در بخش زیارت امام حسین (ع) آورده است: زیارت امام حسین (ع) مانند حج در تمام عمر یک بار واجب است و آن را نسبت به کثیری از علما مانند علامه مجلسی و پدر او داده و سپس افزوده است که پدر علامه مجلسی فرموده: احتیاط برای زائر این است که در زیارت اول قصد استحباب نکرده و به قصد قربت زیارت کند.

وی درباره ارجمندی شیخ خضر گفت: بزرگانی از علما و فقها درباره ی او نوشته اند: شیخ خضر در خواب دید که امیرالمؤمنین (ع) به ایشان قلمی دادند و چون از خواب بیدار شد آن قلم را در دست خود دید و با همان قلم کتاب ابواب الجنان را نوشت. قاعده این است که آنچه نسبت به زیارت امام حسین (ع) وارد شده به عنوان مورد بوده است، نه موضوع، به دلیل تعلیل هایی که در روایات و در تقریر معصومین در زمانی که بی هیچ تردیدی القاء نفس در تهلکه وجود داشته است، اما از هیچ یک از معصومین هم نقل نشده است که در زیارت امام حسین (ع) باید احتیاط کرد و به آن جا نرفت، حال آن که چنین منعی در حج آمده است. بنابراین: قاعده ی تعلیلی که در زیارت آمده و زیارت خود از شعائر بوده این است که همه ی شعائر امام حسین (ع) باید برپا شود و هرچه از نظر عرف شعائر خوانده شود و مظهر تجلیل به حساب آید [والبته با شرع مغایرت نداشته باشد] حکم شرع همان است.

حضرت آیت الله شیرازی در بخش دیگری از سخنان خود فرمودند: این که امام حسین (ع): «اسیر بسیرة جدی وأبی؛ بر اساس سیره ی جدم و پدرم رفتار کنم» مراد یکی بودن قرآن کریم، پیامبر خدا (ص) و عترت است که از یکدیگر تفکیک پذیر نیستند. امیرمؤمنان (ع) در خطبه غدیریه خود مطلبی بیان داشتند که مضمون آن از این قرار است: «خدای متعال توحید را تنها با اقرار به رسالت می پذیرد و دین را فقط با ولایت آن که خدا به ولایت و پیروی او فرمان داده است می پذیرد».

به دیگر بیان اگر انسانی تمام اوصاف ثبوتی و سلبی را بداند اما پیامبر اکرم (ص) را قبول نداشته باشد یا اگر قبول داشته باشد به ولایت امام معصوم تن ندهد دین او مورد پذیرش نزد خدا واقع نمی گردد. جان سخن این است که هر چیزی که از نظر عرف تجلیل از امام حسین (ع) و به عنوان اولی از محرمات نباشد، از شعائر حسینی است و چنان که بیان شد این موضوع با ادله ی خاص از مقوله ی القاء نفس در تهلکه مستثناست.

وی سپس گفت: ساختن گنبد، بارگاه، حرم، ضریح و هرچه که نشانه ی تجلیل از این خاندان، به ویژه حضرت سیدالشهدا (ع) باشد در شمار شعائر قرار می گیرد و دیرینه ی پیدایش چنین موارد و این که این اماکن و گنبد و بارگاه در چه زمانی ساخته شده است در ماهیت شعائر تأثیری ندارد.

حضرت آیت الله شیرازی افزود: در زمان پهلوی برگزارکنندگان شعائر حسینی را دستگیر، زندانی، شکنجه و جریمه مالی می کردند، اما هیچ یک از عالمان و فقیهان، مانند میرزای نائینی و مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی با آن همه مقلدی که داشتند، برگزاری مراسم روضه خوانی را منع نکردند.

وی خطاب به روحانیون گفت: سخنان زیبا و حیات بخش این خاندان، به ویژه سخنان شیرین و اهداف مقدس امام حسین (ع) را به جهانیان برسانید و مطمئن باشید که آزاد مردان جهان و صاحبان وجدان پاک آن را به جان خواهند خرید، چه این که امام (ع) فرمودند: «لو عرف الناس محاسن کلامنا لاتّبعونا؛ اگر مردم زیبایی سخن ما را بدانند به یقین از ما پیروی خواهند کرد».

وی افزود: آنچه بیان شد مشتی است از خروارها مطلب که در کتاب ها مانند بحار آمده است. باید بدانیم فرمایشات و پیام های معصومین (ع) درباره ماجرای عاشورا و نیز تعبیرهای امام زمان (عج) در زیارت ناحیه و دیگر روایات از شعائر حسینی است که باید به جهانیان شناسانده شود.

امیدوارم حال که توفیق یافته ایم محرم و صفر را درک کنیم هرچه که در کلمه ی «تقصیر و کوتاهی» می گنجد از ما سر نزند و صلی الله علی محمد وآله الطاهرین.